HUKUK MUHAKEMELERİNDE SES VE GÖRÜNTÜ NAKLEDİLMESİ YOLUYLA DURUŞMA İCRASI HAKKINDA YÖNETMELİĞE İLİŞKİN BİLGİ NOTU

30 Haziran 2021 tarihinde 31527 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve yürürlüğe giren Hukuk Muhakemelerinde Ses Ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik “Yönetmelik” duruşmaya ses ve görüntü nakledilmesiyle yoluyla katılımın usul ve esasları düzenlenmiştir.  

1. İlkeler

Yönetmeliğin uygulanmasında hukuk yargılamasına hâkim olan tasarruf, taraflarca getirilme, taleple bağlılık, aleniyet ve usul ekonomisi ilkeleri, dürüst davranma ve doğruyu söyleme yükümlülüğü, hukuki dinlenilme hakkı, Türk Hukukunun resen uygulanması, hâkimin davayı aydınlatma ödevi ile yargılamanın sevk ve idaresine ilişkin ilkelerin yanı sıra aşağıdaki ilkelerin de göz önüne alınacağı düzenlenmiştir.

1. a) Bilgi güvenliğinin sağlanması.
2. b) Kişisel verilerin korunması.
3. c) Hizmet kalitesinin sağlanması.

ç) Ulusal ve uluslararası standartların sağlanması.

2. E- Duruşma Sisteminin Standartları

• Görüntü ve ses aynı anda iletilir.
• Görüntü, ilgilinin yüz ifadelerini, vücut hareketlerini, tavır ve davranışlarını gözlemlemeye; ses, ilgilinin duygularını anlamaya, söylediklerini anlaşılır ve net şekilde dinlemeye imkân verecek nitelikte olur.
• E-Duruşma sırasında, bilgi, belge ve deliller UYAP üzerinden anında iletilebilir.

3. E-Duruşma Katılım ve Talep Usulleri

Taraflardan biri veya vekilinin talebiyle duruşmaya e-duruşma ile katılma talebinde bulunulacağı gibi tanık, bilirkişi veya uzmanın e-duruşma yoluyla dinlenilmesi gerekçesiyle birlikte mahkemeden talep edilebilir. Gerekçelerin neler olabileceğine yönelik bir düzenleme yapılmamıştır.

E-duruşma talebi; UYAP mobil, avukat veya vatandaş portal üzerinden duruşma gününden en az 2 iş günü önce mahkemesine sunulmalıdır.

Hâkim, duruşma gününden en az bir iş günü önce kabul veya ret hususunda kesin karar verir.

• Talebin süresinde yapılmaması.
• Talebin hakkın kötüye kullanılması veya yargılamayı sürüncemede bırakma amacı taşıması.
• e-Duruşma yapılmasını zorlaştıran hukuki, fiilî veya teknik engellerin bulunması.

Gerekçelerinden biriyle e-duruşma talebi gerekçesi açıklanarak reddedilebilir.  

Hastalığı, yaşlılığı veya engelliliği sebebiyle mahkemeye bizzat gelmesi durumunda zorluk yaşaması muhtemel olan taraf, tanık, bilirkişi, uzman ve diğer ilgililerin talepleri hâlinde öncelikle e-Duruşma Sistemi yoluyla dinlenilmelerine karar verilir.

E-Duruşma talebinin kabulüne veya reddine ilişkin karar, UYAP üzerinden veya diğer usullerle talepte bulunana bildirilir.

4. Re’sen E-Duruşma

Mahkeme; tanığın, bilirkişinin veya uzmanın e-Duruşma yoluyla dinlenilmesine resen karar verebilir.

Mahkeme; tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri dava ve işlerde ilgililerin, e-Duruşma Sistemi yoluyla dinlenilmesine resen karar verebilir.

İsticvap olunacak veya yemin edecek taraf, mahkemenin bulunduğu il dışında oturuyor ve mahkemeye bizzat gelemiyor ise öncelikle e-Duruşma Sistemi yoluyla isticvap olunur veya yemin ettirilir.

Mahkemece, e-Duruşma Sistemi yoluyla dinlenilmesine karar verilen kişiye gönderilecek meşruhatlı davetiyeye ayrıca e-Duruşmaya ne şekilde katılacağı da yazılır.

5. E-Duruşmaya Katılım Sağlanabilecek Yerler
6. Avukatlık bürosundan,
7. Baro tarafından bu amaç için belirlenen bölümden,
8. Adliyede bu amaca tahsis edilen yerden
9. Her türlü etki ve yönlendirmeden uzak, ilgilinin yüz ifadelerini, vücut hareketlerini, tavır ve davranışlarını gözlemlemeye, duygularını anlamaya ve söylediklerini net bir şekilde dinlemeye imkân sağlayacak nitelikte yerlerden duruşmaya katılım sağlanabilir.

İlk üç sırada sayılan yerlerin 4. Sıradaki nitelikleri de sağlıyor olması gerekmektedir.

6. Kimlik Tespiti

Taraf vekilinin; güvenli elektronik imza veya mobil imza ile UYAP kayıtları ve benzeri yöntemler kullanılarak mahkemece kimlik tespiti yapılır.

Taraf, tanık, bilirkişi, uzman ve diğer ilgililerin; bulundukları yerdeki adliye veya ceza infaz kurumunda e-Duruşma için tahsis edilen yerde görevlendirilecek yazı işleri müdürü, zabıt kâtibi veya ceza infaz kurumu görevlisi tarafından yapılır ve bu hususta bir tutanak düzenlenir.

Vekili ile birlikte yukarıda belirtilen yerlerden e-Duruşmaya katılan tarafın kimlik tespiti, UYAP kayıtları incelenerek veya benzeri yöntemler kullanılarak mahkemece yapılır.

7. E-Duruşmada Feragat, Kabul ve Sulh

E-Duruşma Sistemi yoluyla duruşmaya katılan taraf veya vekilince davaya son veren feragat, kabul ve sulhe ilişkin beyanda bulunulması hâlinde, mahkemece yeni bir duruşma günü tayin edilir ve tayin edilen günde feragat, kabul ve sulhe ilişkin bu işlem mahkeme huzurunda yenilenerek, duruşma tutanağı beyanda bulunan tarafından imza edilirse geçerli hâle gelir.

8. İmzanın Alınması Gereken Durumlar

E-Duruşma Sistemi yoluyla beyanda bulunan tarafın, vekilin veya ilgililerin imzasının alınması gereken diğer durumlarda, mahkemece düzenlenen ve güvenli elektronik imza ile imzalanan duruşma tutanağı, e-Duruşmanın yapıldığı adliyeye elektronik ortamda gönderilir. e-Duruşmaya tahsis edilen yerde görevlendirilen yazı işleri müdürü veya zabıt kâtibi elektronik ortamda gelen duruşma tutanağının ilgili kısmına beyanda bulunanın imzasını alır ve evrakı tarayarak sistem üzerinden mahkemesine geri gönderir. Ayrıca el yazısıyla imzalanmış tutanak aslı da dosyasına, masrafı talep edenin yatırmış olduğu avanstan karşılanarak posta yoluyla gönderilir.

Hastalığı, yaşlılığı veya engelliliği sebebiyle bulunduğu mesken veya kurumdan e-Duruşmaya katılan taraf,  tanık, bilirkişi, uzman ve diğer ilgililerin kimlik tespiti, güvenli elektronik imza veya mobil imza kullanılarak yapılır.

9. Teknik Aksaklık Yaşanması

E-Duruşma esnasında ses ve görüntü naklinin aynı anda sağlanamaması veya yaşanan kesintinin beyanların anlaşılmasını güçleştirmesi durumunda e-Duruşma yeniden açılır.

Söz konusu aksaklığın devam etmesi hâlinde gerekçesi belirtilerek e-Duruşma sonlandırılır ve bu husus tutanağa geçirilir.

Taraf veya vekilin kusuru olmaksızın teknik sebeplerden dolayı e-Duruşmanın yapılamaması hâlinde, ilgili taraf veya vekil yönünden HMK m.150/1 uygulanmaz.

E-Duruşma öncesinde veya e-Duruşma sırasında ortaya çıkan teknik sorunlar ve bu sorunların kaynağı, istem hâlinde Bakanlık tarafından mahkemeye bildirilir.

10. Kayıt Alınması ve Saklanması

Mahkeme, yargılamanın zorunlu kıldığı hâllerde, gerekçesini belirterek e-Duruşmanın kayıt altına alınmasına karar verebilir.

E-Duruşma Sistemi ile elde edilen kayıtlar, mahkemece e-Duruşmanın yönetildiği bilgisayarda veya veri depolayabilen aygıta aktarılarak dosyasında saklanmak üzere Merkezi Kayıt Sisteminde iki hafta süre ile muhafaza edilir. Süre sonunda Merkezi Kayıt Sistemindeki bu veriler geri döndürülemeyecek şekilde silinir.

Bu şekilde alınan kayıtlar mahkemenin ve ilgili kişilerin açık izni olmadıkça hiçbir yerde yayımlanamaz.

11. E-Duruşmaya katılanın yükümlülükleri

• Bakanlık tarafından belirlenen teknik kriterleri sağlamak.
• Bulunduğu yerin e-Duruşma Sistemi ile dinlenilmeye elverişli ve güvenli olmasını sağlamak.
• Mahkemece belirlenen gün ve saatte, e-Duruşmaya katılacağı yer ve e-Duruşma Sisteminde hazır bulunmak.

Bilgilerinize sunulur.